Ένα preprint είναι δημόσια διαθέσιμο ερευνητικό χειρόγραφο που δεν έχει ακόμη περάσει αξιολόγηση από ομοτίμους. Προσφέρει γρήγορη πρόσβαση στη δουλειά των ερευνητών, αλλά το στάδιο αυτό πρέπει να αναφέρεται καθαρά. Η μεταγενέστερη δημοσίευση σε περιοδικό είναι διαφορετικό βήμα και μπορεί να περιέχει αλλαγές.
Γιατί δημοσιεύονται προδημοσιεύσεις;
Η έρευνα μπορεί να γίνει διαθέσιμη για συζήτηση πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία ενός περιοδικού. Έτσι άλλοι μπορούν να διαβάσουν τη μέθοδο και να διατυπώσουν παρατηρήσεις. Η ταχύτητα, όμως, δεν αλλάζει το καθεστώς του κειμένου. Το ότι υπάρχει ένα DOI, ένα πανεπιστημιακό λογότυπο ή ένα καλογραμμένο δελτίο Τύπου δεν μετατρέπει την προδημοσίευση σε αξιολογημένη δημοσίευση.
Όταν μια είδηση λέει απλώς «νέα έρευνα απέδειξε», λείπει μια βασική πληροφορία: ποια ακριβώς έκδοση διάβασε ο συντάκτης; Η ίδια εργασία μπορεί να έχει περισσότερες από μία εκδόσεις, με διορθωμένους πίνακες ή διαφορετικό συμπέρασμα.
Τι προσθέτει το peer review;
Στην αξιολόγηση από ομοτίμους, ειδικοί εξετάζουν το χειρόγραφο και στέλνουν κριτικές παρατηρήσεις στο περιοδικό. Η διαδικασία βοηθά τον εκδότη να κρίνει την εργασία και μπορεί να βελτιώσει την παρουσίαση και την ανάλυσή της. Οι διαδικασίες διαφέρουν μεταξύ περιοδικών, γι’ αυτό έχει αξία η διαφάνεια για το πώς γίνεται ο έλεγχος.
Το peer review δεν είναι υπόσχεση αλάνθαστου αποτελέσματος. Χρειάζεται και πάλι να κοιτάμε τη μέθοδο, τους περιορισμούς της μελέτης και το κατά πόσο η διατύπωση ταιριάζει με τα δεδομένα. Η αξιολόγηση ενός χειρογράφου δεν αποτελεί προσωπική σύσταση προς τον αναγνώστη.
Πώς βρίσκουμε την πιο πρόσφατη έκδοση;
Ξεκίνα από τη σελίδα της προδημοσίευσης. Αναζήτησε ένδειξη νεότερης έκδοσης ή σύνδεσμο προς δημοσίευση σε περιοδικό. Οι συστάσεις του ICMJE προβλέπουν να συνδέονται οι προδημοσιεύσεις με τις μεταγενέστερες εκδόσεις τους και να αναγνωρίζονται ως preprints όταν παραπέμπει κανείς σε αυτές. Αν δεν βρίσκεις τελική δημοσίευση, μην υποθέτεις ότι υπάρχει.
Σε ένα υποθετικό παράδειγμα, αποθήκευσες τον σύνδεσμο μιας είδησης την άνοιξη και τον ξαναβλέπεις το φθινόπωρο. Πριν κοινοποιήσεις, έλεγξε τη σελίδα της ίδιας της εργασίας. Το παλιό άρθρο μπορεί να περιγράφει μια προηγούμενη έκδοση, ακόμη κι αν ο τίτλος του φαίνεται απολύτως επίκαιρος.
Τι κρατάμε ως αναγνώστες;
- Ελέγχουμε αν το κείμενο είναι preprint, αξιολογημένο άρθρο ή απλή ανακοίνωση.
- Κοιτάμε έκδοση, ημερομηνία, χρηματοδότηση και δηλώσεις συμφερόντων.
- Ξεχωρίζουμε τα πρώτα ευρήματα από ένα σταθερό συμπέρασμα της ευρύτερης έρευνας.
Το στάδιο δημοσίευσης είναι ένα φίλτρο ανάγνωσης, όχι ολόκληρη η αξιολόγηση. Βοηθούν επίσης οι οδηγοί μας για το τι μπορεί να αλλάξει μία μόνο μελέτη και το τι σημαίνει η καταχώριση μιας κλινικής δοκιμής.
Πηγές
- ICMJE — Overlapping publications, ενότητα Preprints
- ICMJE — Responsibilities in the submission and peer-review process
Εκπαιδευτικό άρθρο για τις επιστημονικές δημοσιεύσεις.
