Ετυμηγορία: Μύθος. Μια σαφής ένδειξη διαφήμισης ή πληρωμένης συνεργασίας δηλώνει εμπορική σχέση. Η ακρίβεια του μηνύματος κρίνεται ξεχωριστά, από τα στοιχεία που στηρίζουν όσα λέει. Αν η ανάρτηση επικαλείται έρευνα, αναζήτησε την ίδια τη μελέτη, τι μέτρησε και ποιον ρόλο δηλώνει ότι είχε ο χρηματοδότης της.
Τι ακριβώς δηλώνει η ένδειξη;
Σε μια ανάρτηση στα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να δεις «διαφήμιση» ή «πληρωμένη συνεργασία» κοντά στο όνομα του δημιουργού. Μια συνεργασία μπορεί να περιλαμβάνει αμοιβή, προϊόν που δόθηκε στον δημιουργό ή προμήθεια από σύνδεσμο αγοράς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει αυτές τις μορφές εμπορικού περιεχομένου στον οδηγό της για τα κοινωνικά δίκτυα.
Φαντάσου ένα βίντεο στο οποίο κάποιος δείχνει ένα προϊόν ευεξίας και αφήνει κωδικό έκπτωσης. Η ερώτηση «ποιος έχει εμπορικό συμφέρον;» σε βοηθά να καταλάβεις το πλαίσιο του βίντεο. Η ερώτηση «από πού προκύπτει αυτό που ακούω;» χρειάζεται άλλη απάντηση. Αν ο δημιουργός επικαλείται μόνο τη δική του εμπειρία, μπορείς να τη διαβάσεις ως προσωπική μαρτυρία.
Τι γίνεται όταν έχει χρηματοδοτηθεί η ίδια η μελέτη;
Η πληρωμένη ανάρτηση και η χρηματοδότηση μιας επιστημονικής μελέτης είναι διαφορετικές σχέσεις. Στο επιστημονικό άρθρο, ψάξε τις ενότητες «Funding» και «Competing interests». Οι συστάσεις της ICMJE για τα ιατρικά περιοδικά περιγράφουν γνωστοποιήσεις για το ποιος στήριξε την έρευνα και αν είχε ρόλο στον σχεδιασμό, στην ανάλυση ή στη συγγραφή. Η γνωστοποίηση δίνει στον αναγνώστη πληροφορίες για να εξετάσει πιθανή επιρροή. Από μόνη της δεν αποδεικνύει ότι αυτή η επιρροή υπήρξε.
Αν το βίντεο γράφει «κλινικά ελεγμένο», ζήτησε τον τίτλο ή τον σύνδεσμο της μελέτης. Σύγκρινε το ακριβές συμπέρασμα με τη φράση που χρησιμοποιεί η ανάρτηση.
Ένας έλεγχος πριν πατήσεις κοινοποίηση
Διάβασε τη δήλωση συνεργασίας και βρες ποιος έκανε τον ισχυρισμό. Μετά άνοιξε την παραπομπή, εφόσον υπάρχει, και δες αν οδηγεί στην πρωτογενή πηγή. Αν σε στέλνει σε σελίδα αγοράς, ξέρεις πού πωλείται το προϊόν, αλλά δεν έχεις ακόμη βρει τα στοιχεία για τον ισχυρισμό. Αυτός είναι και ο βασικός έλεγχος για ένα viral βίντεο που παρουσιάζεται ως απόδειξη.
