Η σύντομη απάντηση: όχι. Η επιστημονική ιδιότητα και η σχετική εμπειρία είναι σημαντικά στοιχεία αξιολόγησης. Δεν αντικαθιστούν όμως τα τεκμήρια ενός συγκεκριμένου ισχυρισμού. Χρειάζεται να εξετάζουμε μαζί ποιος μιλά, για ποιο θέμα, με ποιες πηγές και με ποια διαφάνεια για τις σχέσεις ή τα συμφέροντά του.
Σεβασμός στην ειδίκευση, προσοχή στο συγκεκριμένο θέμα
Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε κάθε ειδικό με καχυποψία. Χρειάζεται να διαβάζουμε την ιδιότητά του με ακρίβεια. Ένας τίτλος μπορεί να είναι απολύτως πραγματικός, αλλά να μην εξηγεί την εμπειρία του ανθρώπου πάνω στην ερώτηση που συζητείται. Το βιογραφικό δίνει πλαίσιο· η τεκμηρίωση εξηγεί γιατί ένα συγκεκριμένο συμπέρασμα είναι βάσιμο.
Υποθετικά, δύο ομιλητές με ακαδημαϊκούς τίτλους διαφωνούν σε μια εκπομπή. Η καταμέτρηση τίτλων ή τηλεοπτικών εμφανίσεων δεν λύνει τη διαφωνία. Πιο χρήσιμο είναι να δούμε ποιο ακριβώς ερώτημα απαντά καθένας και αν αναφέρονται σε συγκρίσιμα δεδομένα. Μπορεί μια διαφωνία να αφορά διαφορετική διατύπωση ή διαφορετικό πλαίσιο και όχι τα ίδια ευρήματα.
Πώς ελέγχουμε μια επαγγελματική ιδιότητα
Αναζήτησε το πλήρες όνομα και την ακριβή ειδικότητα σε αναγνωρίσιμη σελίδα του φορέα με τον οποίο δηλώνεται σχέση. Πρόσεξε αν πρόκειται για τρέχουσα θέση, παλαιότερη συνεργασία ή απλή συμμετοχή σε μια εκδήλωση. Αν κάτι δεν επιβεβαιώνεται εύκολα, κράτησέ το ως αδιευκρίνιστο. Η δυσκολία αναζήτησης δεν αποδεικνύει μόνη της ότι η ιδιότητα είναι ψεύτικη.
Στη συνέχεια διάβασε τις ίδιες τις παραπομπές. Οι αρχές που παρουσιάζουν ΠΟΥ και National Academy of Medicine δίνουν έμφαση στην επιστημονική βάση, την αντικειμενικότητα, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Αυτά είναι χαρακτηριστικά που εξετάζουμε σε μια πηγή, όχι μια αυτόματη σφραγίδα εγκυρότητας για κάθε πρότασή της.
Οι εμπορικές σχέσεις χρειάζονται πλαίσιο
Η συνεργασία με μια εταιρεία ή η χρηματοδότηση μιας έρευνας δεν αποδεικνύουν ότι ο ισχυρισμός είναι λανθασμένος. Είναι όμως πληροφορίες που βοηθούν τον αναγνώστη να καταλάβει το πλαίσιο. Ρώτησε αν η σχέση δηλώνεται καθαρά και αν παρουσιάζονται στοιχεία πέρα από εκείνα που ευνοούν το μήνυμα.
Χρήσιμη συνέχεια είναι ο οδηγός για το πώς αξιολογούμε τις παραπομπές και η εξήγηση γιατί μία μελέτη δεν απαντά πάντα σε όλη την ερώτηση. Αν ο ισχυρισμός στηρίζεται κυρίως σε μια εντυπωσιακή προσωπική αφήγηση, δες και τη διαφορά μαρτυρίας και έρευνας.
Η καλύτερη ερώτηση δεν είναι «ποιον να πιστέψω χωρίς έλεγχο;», αλλά «ποια εξήγηση δείχνει καθαρά πώς προκύπτει το συμπέρασμα;». Η σχετική ειδίκευση έχει αξία ακριβώς όταν συνοδεύεται από τεκμηρίωση και ειλικρινή αναφορά στα όρια της γνώσης.
